DALI i DMX-512 - czy warto?

DALI, DALI-2 i DMX-512 to rozpowszechnione protokoły sterujące oświetleniem. Najstarszy z nich - DMX-512 - miał swoją premierę w roku 1986, zastępując sterowanie sygnałami analogowymi, które każdy producent tworzył samodzielnie. Był wykorzystywany głównie w estradzie i rozrywce.

W 2000 roku pojawił się standard DALI, będący bardziej "budynkowym" systemem, wdrażanym z myślą o oświetleniach statycznych. Ostatnia generacja - DALI-2 - pojawiła się tuż przed 2020 rokiem, rozwijając standard DALI o certyfikację i możliwość współdzielenia czujników.

Warto spojrzeć na sytuację pod kątem korzyści, które możemy uzyskać. Urządzenia w tych standardach produkowane są w ogromnej skali, przekładającej się na niską cenę jednostkową - zwłaszcza jeśli oczekujemy wysokiej jakości i wszelkich certyfikatów bezpieczeństwa. Stąd wykorzystanie urządzeń wykonawczych DALI / DMX daje bardzo dobre możliwości optymalizacyjne.

Poza tym gdy medium komunikacyjnym jest określony standard, można skorzystać przy uruchomieniu oświetlenia z innego, dedykowanego sterownika - wykluczyć awarię głównego systemu lub używać oświetlenia, gdy docelowa automatyka na budynku nie jest jeszcze gotowa.

DMX-512 to standard bardzo wydajny w zastosowaniach wymagających szybkości - obecny głównie w oświetleniu efektowym, architektonicznym i z dużą ilością zmian koloru. Dostępne są konwertery z DMX-512 na sterowniki taśm magistralnych oraz bardzo duża gama sterowników wielokolorowych taśm LED.

Gdy przewidywana jest duża ilość sterowania taśmami, wykorzystanie urządzeń DMX-512 może uprościć instalację i zoptymalizować koszty.

DALI i DALI-2 mają inną strukturę okablowania i inną funkcjonalność. W DMX-512 wymagana jest ręczna adresacja urządzeń - w DALI i DALI-2 można je adresować bez fizycznego dostępu, np. gdy są już zamontowane lub zawieszone wysoko. DALI to również ogromna gama opraw oświetleniowych, opraw do szynoprzewodów i zasilaczy prądowych - które w nowoczesnym oświetleniu są wykorzystywane znacznie częściej niż zasilacze napięciowe. DALI rozprowadzamy przewodem 5x1,5 który zna i bez problemu układa każdy wykonawca elektryki. Dodatkowo standard ten jest bardzo odporny na zakłócenia.

W DALI-2 można wykorzystać magistralę oświetleniową do pobierania sygnałów z czujników. Odpowiednie połączenie systemu automatyki z systemem DALI-2 pozwala na prowadzenie w mniej istotnych przestrzeniach tylko jednej magistrali, co znakomicie ogranicza koszty i upraszcza instalację.

Bardzo często projektanci oświetlenia nie zagłębiają się w możliwości optymalizacyjne. Wielu producentów sprzedaje oprawy tylko w wersji z fabrycznie zainstalowanym sterownikiem DALI, bez możliwości dobrania go samodzielnie. Poza tym dla projektantów oświetlenia pojawienie się klienta z automatyką budynkową oznacza z jakiegoś powodu duży budżet - i proponują rozwiązania z górnej półki.

Głęboko rekomendujemy wykorzystanie tych standardów w świadomy sposób, niekoniecznie korzystając tylko z gotowych urządzeń i opraw. W praktyce często umożliwia to zamknięcie się w znacznie bardziej przystępnych kwotach.

Regulacja fazowa - "triac dimming" - to technologia stosowana coraz rzadziej, oryginalnie przeznaczona do regulowania źródeł światła opartych na żarniku. Gdy źródłem światła jest dioda LED, warto rozważyć czy jest sens iść okrężną drogą - zwłaszcza że taka regulacja nie spełnia aktualnych norm EMC, a zasób dostępnych urządzeń będzie tylko malał. W odróżnieniu od wymienionych standardów - kompatybilnych wstecznie (DMX-512 już 40 lat!) i wciąż wzbogacanych o nowe urządzenia.

Podobnie jak rozpowszechnione systemy automatyki, standardy oświetleniowe powstały po to, aby rozwiązać konkretny problem i ujednolicić dostępne rozwiązania. Warto zorientować się w cenowych widełkach tego rodzaju rozwiązań - może się okazać, że spełnią oczekiwania w tej samej kwocie co opcje wymagające dodatkowego wdrażania czy adaptacji.